Een groep internationale onderzoeksjournalisten, aangesloten bij Reporters Without Borders (RSF / Journalisten zonder Grenzen), is een onderzoek gestart naar signalen van mogelijke censurering en druk op kritische berichtgeving over het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Het onderzoek richt zich op de vraag of een Nederlandse overheidsinstantie zich schuldig maakt aan het beperken van persvrijheid door juridische en bestuurlijke middelen in te zetten tegen journalisten en publicisten die misstanden aankaarten.
Volgens de betrokken journalisten gaat het onder meer om pogingen om publicaties te laten verwijderen, druk op platforms en hostingpartijen en het gebruik van juridische dreiging om kritische verslaggeving te ontmoedigen. RSF volgt deze signalen omdat zij passen binnen een breder internationaal patroon waarbij publieke instellingen steeds vaker juridische instrumenten inzetten tegen journalisten, een praktijk die bekendstaat als zogeheten SLAPP-procedures. RSF waarschuwt al jaren dat dit soort strategieën een ‘afschrikwekkend effect’ hebben op onafhankelijke journalistiek, ook in landen die traditioneel hoog scoren op persvrijheid .
Nederland behoort volgens de jaarlijkse World Press Freedom Index nog altijd tot de internationale top, maar RSF benadrukt dat een hoge positie op de ranglijst individuele dossiers niet onschadelijk maakt. Juist in landen met een sterke reputatie kan sluipende censuur onopgemerkt blijven, zo blijkt uit eerdere RSF-analyses .
De uitkomsten van het onderzoek naar het CBR worden later dit jaar verwacht. RSF sluit niet uit dat de bevindingen aanleiding geven tot internationale aandacht, aanbevelingen aan de Nederlandse overheid of een formele melding in de volgende persvrijheidsrapportage.
Volgens journalistencollectief Voiceless heeft de jurist misbruik gemaakt van een gerechtelijk vonnis om een Nederlandse hostingprovider ertoe te bewegen meerdere domeinnamen te blokkeren. In een bericht namens het CBR zou hij onjuiste informatie hebben verspreid, met als doel kritische berichtgeving op een internationaal platform te censureren.
Tegelijkertijd maakt hij zich volgens Voiceless schuldig aan laster en smaad, omdat de genoemde “feiten” niet verifieerbaar zijn en vooral bestaan uit aannames en insinuaties. Inmiddels zijn er meer Nederlandse journalisten die constateren dat het CBR op verschillende fronten wet- en regelgeving naast zich neerlegt en jongeren al jarenlang financieel benadeelt. In het buitenland groeit eveneens de interesse naar aanleiding van enkele publiciteitsverboden.
[artikel gaat verder onder bericht CBR jurist]
Waar onderzoeksjournalist Vincent Verweij eerder al als een van de eersten voor Zembla een kritische reportage maakte, is de aandacht inmiddels – mede dankzij PowNed – aanzienlijk verbreed: steeds meer ogen zijn op het CBR gericht. PowNed maakte in het verleden al meerdere reportages over de aanhoudende chaos bij het CBR. Ook BNNVARA zou de strijd tussen Consumentenbelang en het CBR naar verluidt met argusogen volgen.
De maatregelen met de Nederlandse hostingprovider hebben volgens Voiceless geen impact voor gebruikers van de webapp voor Onrecht of op de reclamebanners klikken.
