De wet is helder over de omstandigheden waarin een ambtenaar de ambtseed kan schenden. Dat kan onder meer het geval zijn wanneer een ambtenaar geen melding maakt van misbruik van bevoegdheden of mogelijk strafbaar handelen door een collega-ambtenaar. Dat stellen journalisten van onderzoeksplatform Voiceless in een online artikel.
Voiceless doet onderzoek naar vermeende integriteitsschendingen binnen het CBR. Of het platform daarbij samenwerkt met RTL Nieuws is niet duidelijk. Wel staat vast dat RTL Nieuws via de Wet open overheid (Woo) openbaarmaking van documenten bij het CBR heeft afgedwongen. Dat Woo-verzoek was gericht op inzicht in het aantal meldingen van integriteitsschendingen. Uit de documenten die RTL Nieuws ontving, blijkt dat de divisie Rijvaardigheid, onder leiding van de divisiemanager, de meeste klachten ontvangt.
[download-attachments]
In 2021 doet een beveiligingsmedewerker van het CBR op 1 december een melding van een poging tot zware mishandeling — een melding die door betrokkenen als vals wordt bestempeld. Uit getuigenverklaringen blijkt dat voormalig algemeen directeur Alexander Pechtold op 3 december 2021 in Enschede zou hebben verklaard dat hij was gekomen om “een handje te helpen” bij de aangifte die CBR-medewerkers moesten doen tegen de verdachte Henrie Kamps.
Wanneer Kamps zich in januari 2022 meldt voor verhoor, vingerafdrukken en een politiefoto bij twee rechercheurs van de politie in Enschede, blijkt dat beide rechercheurs de dashcambeelden al hebben bekeken. Die beelden waren gepubliceerd op een blog voor rijschoolhouders. Volgens betrokkenen concludeerden de rechercheurs vrijwel direct dat de melding niet klopte en dat er sprake was van een valse aangifte.
Wanneer maanden later — via een bron binnen de politie — het strafdossier in handen komt van Kamps, valt hem direct iets op: er zit geen getuigenverklaring in van de examinator, inmiddels werkzaam als coach bij het CBR in Hengelo. Dat is opmerkelijk, omdat CBR-examinator Rudi de Jong (geel omcirkeld) duidelijk in beeld is op de video en het voorval van dichtbij lijkt te hebben gevolgd.
Waarom Rudi de Jong, die duidelijk alles heeft gezien, geen verklaring heeft afgelegd blijft onduidelijk. Ook is niet bekend of en welke rol Alexander Pechtold daarin heeft gespeeld.
Op hun onderzoeksplatform schrijven de onderzoeksjournalisten daarover:
Drie rijschoolhouders legden wel belastende verklaringen af, maar de Ezendam-instructeur die op beeld te zien is — en zijn leerlinge — zaten daar niet tussen. Opvallend is dat dit ook geldt voor examinator Rudi de Jong, die op de dashcambeelden zichtbaar aanwezig is en het incident nauwlettend lijkt te volgen.
Juridisch is het niet zo dat een ambtenaar altijd strafbaar is wanneer hij zwijgt over een mogelijk onterechte beschuldiging. Nederland kent geen algemene meldplicht voor elk misdrijf. Wel kan dit, afhankelijk van de omstandigheden, raken aan de ambtelijke integriteit — zeker wanneer iemand bewust bijdraagt aan het in stand houden van een onjuiste voorstelling van zaken.
Volgens Voiceless handelde examinator Rudi de Jong wel degelijk strafbaar en constateren de journalisten dat een flinke groep van de Twentse examinatoren dat doen, omdat ze in de veronderstelling leven dat ze niet strafbaar zijn omdat ze op verzoek van de directie of managers liegen, zwijgen en valse verklaringen afleggen. Dat is volgens het onderzoeksplatform een grote misvatting, met op den duur grote gevolgen.
